Thierry Baudet Europese Unie EU

‘De kracht van Europa is diversiteit, niet eenheid’

Nederland is in een web van internationale samenwerkingsverbanden terechtgekomen, waardoor de democratie onder druk staat. Dat bepleit Thierry Baudet in zijn boek ‘De aanval op de natiestaat’, waarmee hij promoveerde aan de Universiteit van Leiden. Een interview met een jonge denker die de grote woorden niet schuwt, over de gevolgen van een beleid ‘vol goede bedoelingen’.

Thierry-Baudet-180Zonder aarzelen legt Baudet de Europese Unie naast Napoleon of het communisme. Met hetzelfde gemak noemt hij de eenwording van de Verenigde Staten ‘een van de grootste tragedies in de wereldgeschiedenis’. De jonge intellectueel zoekt de discussie, prikkelt graag, dat moge duidelijk zijn. ‘Bestuurders in Brussel omringen zich met ja-knikkers. Ik snap dat niet, je moet de niet-gehoorde meningen horen. Als iedereen mij alleen maar gelijk zou geven, zou ik denken dat ik iets heel erg verkeerd doe.’

In De aanval op de natiestaat – vlot geschreven, de historicus wint het van de jurist – omschrijft Baudet hoe Nederland in een web van internationale samenwerkingsverbanden is terechtgekomen, dat langzaam maar zeker de soevereiniteit van Nederland afbreekt. Organisaties als de Wereld Handelsorganisatie, het Europees Hof en de Europese Unie leggen Nederland regels van buitenaf op, waar het parlement vaak weinig invloed op heeft gehad.

‘Een groot deel van de regels die in Nederland geldt, is niet door de Tweede Kamer gecontroleerd’, beweert Baudet. ‘Het is interessant om je af te vragen of Nederland nog wel een democratie is. Ik hoop dat mijn boek de politiek kan wakker schudden.’

Heb je zelf ook zo’n wake up-call moment gehad?
‘Ik was vijf jaar geleden, toen ik met het boek begon, redelijk positief over de Europese Unie. Ik dacht zelfs dat we op termijn naar een Verenigde Staten van Europa toe moesten. De afgelopen jaren heb ik veel door Europa gereisd. Langzaam besefte ik dat het niet ging werken: Italianen worden geen Bulgaren en Bulgaren geen Italianen.’

Prima, toch? De Italianen blijven de Italianen, de Bulgaren de Bulgaren.
‘Er is één probleem: democratie veronderstelt een collectief geheel, anders kun je geen collectieve besluitvorming hebben. Stel dat Nederland en Rusland samen afgevaardigden naar een parlement zouden sturen. Dat zou nooit democratisch kunnen functioneren. Nederlanders en Russen zijn twee verschillende naties, en de Russen zullen de Nederlanders altijd overstemmen. Een democratisch stelsel werkt alleen als er min of meer een overeenstemming is over normen en waarden, over wat de beginselen van de wet zijn.’

Zie je in Nederland niet soortgelijke tegenstellingen? Amsterdam zet zich af tegen de rest van Nederland, op straatnaambordjes worden stickers geplakt met ‘Republiek Amsterdam’. Maar de Nederlanders overstemmen de Amsterdammers.
‘Er is heel goed discussie mogelijk over het bestaan van de Nederlandse natie. Misschien hoort Amsterdam ook wel helemaal niet bij Nederland. Zoals Schotland misschien wel niet bij Groot-Brittannië hoort. En wellicht moeten Oostenrijk en Duitsland één land worden. Ik pleit niet voor het krampachtig vasthouden aan de huidige grenzen. Wel om aan grenzen vast te houden.’

Hoe lang is de aanval op de natiestaat al gaande?
‘De afgelopen eeuwen zijn er voortdurend heersers opgestaan die uit waren op Europese eenwording. Napoleon, Wilhelm IIBismarck, Hitler, communistische leiders. Die pogingen hebben allemaal tot oorlog geleid. Dat is de grote denkfout die wordt gemaakt: niet nationalisme, maar pan-nationalisme leidt tot oorlog. Kijk naar de Balkan: daar moesten en zouden volkeren in één staat gepropt worden. Het was de aanleiding van de Eerste Wereldoorlog.’

Bij de voorbeelden die je aanhaalt, was er altijd een heersende natie die andere landen wilde onderwerpen. Dat is bij de EU niet.
De vraag is of dat verschil maakt. Ongezond nationalisme ontstaat door vernedering. De Europese Unie ontkent het bestaan van een nationale identiteit en daardoor ontstaan onaangename bewegingen. In Griekenland wordt er weer gewapperd met vlaggen met hakenkruisen. Er ontstaan stadsmilities.

Ook in Nederland zijn de eerste gevolgen merkbaar. Het debat wordt niet meer gevoerd. Aan de ene kant heb je VVD, CDA, PvdA, D66 en Groenlinks. Die doen allemaal alsof ze iets anders vinden maar eigenlijk is het één syndicaat voor de Europese Unie, die steeds dezelfde argumenten gebruiken: ‘We moeten wel, we kunnen niet anders’. Aan de andere kant heb je radicale bewegingen als PVV en SP, met heel onaangename trekjes. Die ontstaan omdat het gematigd nationalisme wordt weggeslagen. In Frankrijk zie je hetzelfde: UMP en Parti Socialiste is één club, en Front National is de onaangename tegenhanger. In heel Europa ontstaat agressie omdat de bevolking in een unie wordt geperst waarin ze niet wil.’

Je waarschuwt voor oorlog, een Joegoslavië-scenario. Hoeveel tijd is er nog om dat te voorkomen?
‘Dat is onmogelijk in te schatten. Maar er is een zorgelijke situatie ontstaan. Onze politieke leiders rijden nog liever met honderd kilometer per uur op een muur dan dat ze bekennen dat ze fout zaten. Er wordt nu langzaam toegegeven dat de invoering van de euro een fout was. Maar dat heeft een dubbele bodem: Romano Prodi, oud-voorzitter van de Europese Commissie, zei vooraf al dat de euro een ramp was, “maar het is nu eenmaal nodig om de politieke unie er door te drukken”. Nu wordt er geroepen: “Oh, wat hebben we ons vergist. Maar nu moeten we wel doorzetten.” Bij de tegenbeweging gaat het niet veel beter: die staat aan de zijkant heel hard te roepen maar is niet in staat een breed maatschappelijk draagvlak te creëren, laat staan tot een intellectuele consensus te komen. Ik zie niet in hoe dat op korte termijn gaat veranderen.’

Wat moet er gebeuren?
‘De denkfout die steeds wordt gemaakt, is dat samenwerking wordt verward met politieke integratie. Het is iets anders: samenwerken is met elkaar aan tafel zitten en afspraken maken waar je allebei beter van wordt. Daar heb je geen politieke unie voor nodig. Maar de twee begrippen worden door voorstanders bewust door elkaar gebruikt. Als het over politieke integratie gaat, hebben politieke leiders het over “samenwerking”; alsof het een niet zonder het ander kan. We moeten in andere structuren gaan denken. Er is veel gebeurd wat heel goed is. Vrije handel, coördinatie van beleid, dat is allemaal prachtig. De vraag is of dit ook niet zonder een soort politieke superstructuur te realiseren was geweest. Ik denk van wel. We moeten blijven samenwerken, maar weer terug naar de soevereine staten. Met een eigen munt, eigen grenzen en eigen migratiebeleid. Het schoolvoorbeeld is de NAVO: je gaat aan tafel zitten, je overlegt met elkaar, uiteindelijk is het aan de lidstaten zelf of ze meedoen en in welke mate.’

Wat is de eerste stap richting het NAVO-concept?
De EU is zo opgezet dat het zo moeilijk en kostbaar mogelijk is om ermee te stoppen. Maar uiteindelijk zal de Euro onbetaalbaar blijken. Daar moeten we dus vanaf. En vervolgens moeten we controle over onze eigen grenzen krijgen. Dat gaat misschien wel vanzelf: als de euro wordt opgebroken zullen veel mensen van Zuid-Europa naar het noorden willen. Om overspoeling te voorkomen, zullen de Noord-Europese landen uit eigen beweging de grenzen weer invoeren. Uiteindelijk moet de enorme machinerie van ambtenarij in Brussel geleidelijk worden afgebouwd. Maar ik besef dat wat in zestig jaar zorgvuldig is opgebouwd, niet in twee dagen kan worden afgebroken. Ik ben conservatief genoeg om niet direct de revolutie uit te roepen.’

Je laat in je boek de optie van Verenigde Staten van Europa open.
‘Puur theoretisch zou het kunnen. Op de voorwaarde dat er een Europese natie komt, zoals er ook een Amerikaanse natie bestaat. Praktisch gezien denk ik dat het volkomen absurd om te denken dat zoiets op Europees niveau gaat ontstaan.’

Verschillen de Europeanen onderling dan zoveel meer dan de Amerikanen?
‘In Europa hebben landen een eigen geschiedenis, we denken daar veel te lichtzinnig over. Kijk hoe moeilijk het was om Oost- en West-Duitsland te verenigen. “Wir sind ein Volk”, riepen de Oost-Duiters. “Wir auch”, schreeuwden de West-Duitsers dan terug. De cultuurverschillen in Amerika zijn veel minder groot. De settlers hebben gewoon elk gebied overgenomen, sommige gekocht of veroverd. In Nevada was geen cultuur, want die staat bestond nog niet voor de kolonisten er kwamen. En misschien wel het belangrijkste: zij hebben één taal.’

In Amerika zijn ook twee verschillende werelden: de relatief progressieve kusten en het conservatieve binnenland.
‘Ik ben ook helemaal geen fan van de VS. Ik denk dat de eenwording van Amerika een van de grootste tragedies in de wereldgeschiedenis is. De gedachte waart rond dat je schaalvergroting nodig hebt om groot te worden. De minister van economie van Lodewijk XIV had het idee dat er een soort van koek was, wat de wereldrijkdom voorstelde. En wie daar veel van wil eten, moet zo groot mogelijk worden. Dat is onzin, als klein land kun je ook goede deals sluiten. Nederland heeft een aantal grote bedrijven die het wereldwijd heel goed doen. Er is niks wat erop duidt dat je het als klein land minder doet.

De kracht van Europa is diversiteit. In de 15e eeuw concurreerden in Europa allemaal nietige stadsstaatjes met elkaar en werden zo sterker. Denkers die door heersers werden vervolgd, konden gemakkelijk vluchten en ergens anders met hun ideeën terecht. Luther en Calvijn vluchtten toen ze braken met het Rooms-katholicisme. Verlichtingsfilosofen Rousseau en Voltaire zochten hun heil in Nederland. De technologische en filosofische ontwikkeling hebben we daaraan te danken. China was destijds al een centraal geleidde moloch en heeft niet voor niks de race verloren.”

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vul dit in voor het versturen van je reactie: * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.