NSA

Westerse staten: infrastructuur van totalitair regime

Ja, we wisten het misschien al. Maar de onthullingen van klokkenluider Edward Snowden over de afluisterprogramma’s van de Amerikaanse geheime dienst NSA (en haar bondgenoten) hebben ons nog eens hardhandig met onze neus op de feiten geduwd: westerse staten hebben het raamwerk van een totalitair regime gecreëerd, verstrekkender dan we ooit eerder hebben gezien – inclusief voormalig Oost-Duitsland.

De onthullingen van Snowden wordt mondjesmaat aangegrepen als aanleiding voor een debat over privacy. Terecht: hoewel het een publiek geheim was dat geheime diensten over onze schouder meekijken, stond het nooit zwart op wit. ‘No Such Agency’ wordt de NSA genoemd, zo schimmig is de organisatie.

Privacy was lange tijd, onder het mom ‘ik heb iets te verbergen’, een ondergeschoven kindje. Wie abstracte begrippen als privacy en anonimiteit afzet tegen schokkende beelden zoals we die van 9/11 kennen, heeft het al gauw verloren: ‘Safety is the fundamental human right.’

Terroristische aanslagen

Charles Groenhuijsen mocht dinsdag in Knevel en Van den Brink het Amerikaanse beleid verdedigen. “Mijn uitgangspunt in dit soort zaken is altijd: doe nooit waar je vijand op hoopt”, zei Groenhuijsen in de uitzending. “Terroristen hopen dat dit debat ertoe leidt dat de NSA hun activiteiten staken.”

De afgelopen jaren heeft Groenhuijsen zijn zin gekregen. Elke terroristische aanslag die is gepleegd, is aangegrepen de bevoegdheden van geheime diensten verder uit te breiden – en elke terroristische aanslag die níet wordt gepleegd ook. “We hebben meer macht nodig om jullie te beschermen”, klinkt het na een nieuwe aanslag. “Zie je, wij moeten iedereen overal kunnen volgen om jullie veiligheid te garanderen, dat werkt”, is het na een tijd zonder aanslagen.

Nederland tapkoning

Niet alleen de Amerikaanse overheid heeft verregaande mogelijkheden om burgers te volgen. In Nederland en West-Europa zijn soortgelijke wetten aangenomen. Nederland is, volgens de officiële cijfers, bovendien wereldwijd tapkoning (niet alleen relatief, maar ook in absolute getallen). Waar je je bevindt kan in real time worden bijgehouden door telefoongegevens, die wettelijk maandenlang opgeslagen moeten worden. Boven de snelweg kijken camera’s met kentekenherkenning mee. Door voordeelkaarten van de supermarkt ligt de inhoud van de koelkast op straat. Pintransacties kunnen worden nagetrokken. Er moet een centrale databank komen met vingerafdrukken van elke Nederlander. Pasfoto’s voor officiële documenten moeten aan eisen voldoen vanwege toekomstige toepassingen met automatische gezichtsherkenning.

Als het doel van terrorisme is om de vrije, westerse samenleving te ontwrichten, blijkt het uiterst effectief. Ooit moesten wij lachen om totalitaire regimes die hun eigen burgers zo wantrouwden, of keken er benauwd naar. Geheime diensten van deze regimes typten met elke typemachine een stukje om later te achterhalen met welke machine verdachte brieven waren geschreven. Leraren probeerden ’s morgens in het kringgesprek bij kinderen te achterhalen of thuis er illegale blaadjes werden gelezen, huizen werden soms vol microfoons gehangen. Dat vonden wij absurd. Inmiddels hebben we dezelfde infrastructuur opgebouwd, maar dan verstrekkender dan die we kennen uit de Sovjet-Unie, de DDR of het communistische China in hoogtijdagen.

Overheid te vertrouwen?

Die infrastructuur is nauwelijks af te breken en de uitbreiding ervan moeilijk te stoppen. Zolang overheden te vertrouwen zijn, lijkt dat acceptabel – hoewel de lijn tussen een onschuldige activist en een potentiële terrorist vaak nauwelijks te trekken is. Maar wat als een autocraat opstaat die de volledige macht gaat gebruiken? Wie garandeert dat dat nooit gaat gebeuren? En wie staat dán garant voor onze veiligheid?

Bekijk hieronder wat hacker en XS4ALL-oprichter Rop Gonggrijp in 2006 tegen Profiel betoogde over privacy en de opslag van data:

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vul dit in voor het versturen van je reactie: * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.